Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Phòng cháy chữa cháy
Hướng dẫn cách sử dụng các loại bình chữa cháy CO2 và Bột hiệu quả
Khi sự cố cháy nổ bất ngờ bùng phát tại gia đình, văn phòng hay kho xưởng, bình chữa cháy xách tay là phương tiện xử lý ban đầu nhanh chóng và hiệu quả nhất trong vài phút đầu tiên. Tuy nhiên, hai dòng bình phổ biến hiện nay — bình chữa cháy bột ABC và bình chữa cháy khí CO₂ — có đặc tính kỹ thuật, cơ chế dập lửa và quy tắc thao tác hoàn toàn khác nhau. Sử dụng sai loại bình hoặc thao tác sai kỹ thuật không chỉ làm giảm hiệu quả dập lửa mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng lạnh nặng hoặc hư hại các trang thiết bị xung quanh. Bài viết này từ PCCC Hoa Mai hướng dẫn bạn cách nhận diện chính xác, các bước thao tác an toàn và những nguyên tắc sống còn khi xử lý sự cố hỏa hoạn tại chỗ.
1. Nguyên tắc cốt lõi: Giới hạn sử dụng của bình chữa cháy xách tay
Trước khi tiếp cận bất kỳ đám cháy nào bằng bình chữa cháy xách tay, bạn cần ghi nhớ các nguyên tắc an toàn cơ bản sau:
- Chỉ sử dụng cho đám cháy nhỏ mới phát sinh: Bình chữa cháy xách tay được thiết kế để khống chế ngọn lửa ban đầu khi diện tích cháy còn nhỏ (dưới 1 – 2 m²) và lượng nhiệt, khói chưa vượt khỏi tầm kiểm soát.
- Luôn giữ lối thoát nạn an toàn ở phía sau lưng: Tuyệt đối không đứng ở góc kín hoặc để ngọn lửa, khói độc chặn đường rút lui. Khi thao tác, lưng bạn phải luôn hướng về phía cửa ra vào hoặc hành lang thoát hiểm thông thoáng.
- Quyết định rút lui kịp thời: Nếu ngọn lửa bùng phát nhanh, trần nhà bắt đầu sụp đổ, khói đen dày đặc gây khó thở, hoặc bình đã xịt hết mà lửa chưa tắt hoàn toàn: LẬP TỨC RÚT LUI, đóng cửa phòng để hạn chế khói lan rộng, hô hoán báo động cho mọi người xung quanh và bấm gọi ngay lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp qua số 114.
2. Phân biệt nhanh bình chữa cháy bột và bình chữa cháy khí CO₂
Để chọn đúng bình khi có sự cố, bạn có thể nhận biết nhanh qua 4 đặc điểm nhận diện trực quan sau:
| Đặc điểm nhận diện | Bình chữa cháy bột (Hệ MFZ / MFZL) | Bình chữa cháy khí CO₂ (Hệ MT) |
|---|---|---|
| Đồng hồ đo áp suất | Có đồng hồ áp kế gắn trên cụm van (kim chỉ vạch xanh là bình đủ áp sẵn sàng sử dụng; vạch đỏ là tụt áp; vạch vàng là tăng áp). | Không có đồng hồ đo áp suất (khí CO₂ nén hóa lỏng ở áp lực cao 50 – 60 bar, kiểm tra lượng khí bằng phương pháp cân định kỳ). |
| Kiểu dáng loa / vòi phun | Vòi phun bằng cao su mềm, thon nhỏ dần về phía đầu vòi. | Loa phun bằng nhựa cứng to hình phễu loe rộng, nối với cụm van qua ống kim loại hoặc khớp xoay chịu áp. |
| Ký hiệu ghi trên nhãn | Bắt đầu bằng chữ MFZ, MFZL hoặc nhóm bột BC, ABC kèm chỉ số trọng lượng (ví dụ: MFZL4 cho bình bột 4kg). | Bắt đầu bằng chữ MT hoặc CO2 kèm chỉ số trọng lượng (ví dụ: MT3 cho bình khí 3kg, MT5 cho bình khí 5kg). |
| Trọng lượng vỏ bình | Thân bình hàn mép, thành vỏ mỏng hơn, tổng trọng lượng bình tương đối nhẹ và dễ mang vác. | Thân bình đúc bằng thép nguyên khối chịu áp lực rất lớn, cầm nặng tay hơn đáng kể so với bình bột cùng cỡ. |
3. Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy bột ABC đúng kỹ thuật
Phạm vi dập cháy phù hợp: Bình chữa cháy bột ABC chuyên dùng dập các đám cháy chất rắn (loại A: gỗ, giấy, vải, bao bì), chất lỏng (loại B: xăng, dầu, dung môi hóa chất), chất khí (loại C: khí gas, axetylen) và các sự cố thiết bị điện hạ thế trong gia đình, kho hàng, bãi xe.
Quy trình thao tác 4 bước chuẩn:
- Bước 1 – Lắc xóc bột: Khi phát hiện sự cố, nhanh chóng xách bình tiếp cận khu vực cháy. Trước khi mở van, lộn ngược hoặc lắc xóc bình từ 3 đến 4 lần để lớp bột chữa cháy bên trong tơi xốp đều, tránh hiện tượng bột bị nén chặt ở đáy bình sau thời gian dài để yên.
- Bước 2 – Rút chốt an toàn: Đặt bình đứng trên mặt sàn hoặc giữ chắc quai xách cố định phía dưới cụm van, dùng tay kia giật mạnh chốt hãm kẹp chì theo phương ngang để phá niêm chì an toàn.
- Bước 3 – Chọn cự ly và hướng vòi: Đứng cách gốc lửa từ 1.5 đến 2 mét. Nếu chữa cháy ngoài trời, bạn bắt buộc phải đứng xuôi theo chiều gió để luồng gió không thổi ngược bột và khói nóng vào mặt; nếu trong phòng, đứng hướng lưng về phía cửa ra vào. Tay thuận giữ cụm van xách, tay còn lại cầm chặt sát đầu vòi phun hướng thẳng vào gốc của ngọn lửa (không xịt vào ngọn lửa đang bốc trên cao).
- Bước 4 – Bóp cụm mỏ vịt dập lửa: Dùng tay bóp chặt cụm mỏ vịt để khí đẩy đẩy bột ra ngoài. Quét vòi phun qua lại liên tục bao trùm toàn bộ bề mặt đám cháy cho đến khi lửa tắt hoàn toàn mới buông tay cò.
Lưu ý thực tế: Bụi bột chữa cháy là muối mịn có khả năng làm giảm tầm nhìn tạm thời và có thể bám dính gây oxy hóa vi mạch điện tử tinh vi nếu để lâu. Vì vậy, đối với phòng máy chủ dữ liệu hoặc thiết bị vi mạch đắt tiền, nên ưu tiên dùng bình khí CO₂.
4. Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy khí CO₂ và cảnh báo an toàn sống còn
Phạm vi dập cháy phù hợp: Bình chữa cháy khí CO₂ đạt hiệu quả tối ưu với các đám cháy thiết bị điện tử, phòng máy tính, phòng server dữ liệu, tủ điện, phòng thí nghiệm và giấy tờ hồ sơ lưu trữ. Cơ chế dập lửa của CO₂ là làm lạnh tức thì và làm loãng oxy bao quanh đám cháy; khí sau khi phun sẽ tự khuếch tán bay hơi hoàn toàn vào không khí, không để lại cặn bẩn, không làm ướt hay hỏng hóc đồ vật giá trị.
Quy trình thao tác kỹ thuật:
- Bước 1 – Tiếp cận: Xách bình bằng tay xách chuyên dụng đến gần ngọn lửa.
- Bước 2 – Điều chỉnh loa phun: Điều chỉnh loa phun hướng chếch lên một góc khoảng 45° đến 90° so với thân bình để hướng đúng vào vị trí cháy. Tuyệt đối chỉ điều chỉnh loa phun trước khi mở van, không chạm vào loa khi đang bóp cò xịt.
- Bước 3 – Rút chốt chì: Giữ chặt tay xách cố định, giật mạnh chốt hãm kẹp chì an toàn.
- Bước 4 – Bóp van dập lửa: Tiến lại gần đám cháy ở cự ly khoảng 0.5 đến 1.5 mét, hướng thẳng miệng loa phun vào gốc lửa và bóp chặt mỏ vịt. Phun quét qua lại cho đến khi lửa tắt hẳn.
⚠️ CẢNH BÁO AN TOÀN SỐNG CÒN KHI DÙNG BÌNH KHÍ CO₂:
- Nguy cơ bỏng lạnh cực độ (-79°C): Khi phun ra ngoài, khí CO₂ biến thành dạng tuyết với nhiệt độ cực thấp đạt khoảng -79°C. TUYỆT ĐỐI KHÔNG cầm tay vào phần phễu loa phun nhựa hay ống kim loại nối loa trong lúc đang phun. Bắt buộc chỉ cầm vào quai xách kim loại hoặc báng cầm cao su cách nhiệt trên cụm van. Chạm vào loa phun khi đang xịt có thể gây bỏng lạnh hoại tử tế bào da tức thì.
- Tuyệt đối không phun trực tiếp vào người: Không sử dụng bình CO₂ để dập lửa trên quần áo người nạn nhân vì tuyết CO₂ sẽ gây bỏng lạnh vùng da tiếp xúc và hơi khí gây ngạt. Trường hợp này, hãy dùng chăn mền dập lửa hoặc hướng dẫn nạn nhân nằm xuống và lăn vòng tròn trên sàn.
- Cảnh báo ngạt khí trong phòng kín: Khi sử dụng trong phòng ngủ, tầng hầm hoặc buồng kín gió, lượng lớn khí CO₂ xịt ra sẽ chiếm chỗ oxy gây ngạt thở nguy hiểm. Ngay sau khi ngọn lửa tắt, người dập lửa và mọi người phải lập tức rời khỏi phòng và mở cửa thông gió.
- Hiệu quả kém ở nơi lộng gió: Khí CO₂ dễ bị gió thổi tạt tán loạn ngoài trời, làm mất tác dụng làm ngạt đám cháy. Khi ở ngoài trời lộng gió, nên ưu tiên dùng bình bột ABC.
5. Cách bảo quản và kiểm tra định kỳ bình chữa cháy tại cơ sở
Để phương tiện luôn sẵn sàng hoạt động ổn định khi có sự cố bất ngờ, cơ sở và gia đình nên thực hiện bảo dưỡng theo các khuyến cáo sau:
- Vị trí bố trí: Đặt bình ở nơi khô ráo, thoáng mát, dễ nhìn thấy và thuận tiện lấy ra khi khẩn cấp (hành lang, chân cầu thang, gần cửa ra vào). Tránh để bình nơi có nhiệt độ trên 50°C hoặc tiếp xúc trực tiếp ánh nắng gắt. Nên đặt bình trên kệ đựng bình chữa cháy chuyên dụng để tránh ẩm mốc rỉ sét đáy bình.
- Kiểm tra định kỳ bình bột: Hàng tháng kiểm tra kim đồng hồ áp suất. Nếu kim nằm ở vạch xanh là bình còn áp suất chuẩn; nếu kim rơi vào vạch đỏ thì bình đã bị xì tụt áp và không còn khả năng đẩy bột, cần được kiểm tra bảo dưỡng lại. Đồng thời kiểm tra chốt chì niêm phong và lắc nhẹ bình. Tham khảo các mẫu thông dụng như bình chữa cháy bột ABC 4kg MFZL4 hoặc bình chữa cháy 83MEC bột ABC 8kg cho nhà xưởng.
- Kiểm tra định kỳ bình CO₂: Do bình CO₂ không có đồng hồ đo áp, việc kiểm tra lượng khí được tiến hành bằng phương pháp cân định kỳ. Cân tổng trọng lượng bình và so sánh với tổng trọng lượng ban đầu (được dập trên tai bình hoặc ghi trên tem). Nếu trọng lượng khí hao hụt quá 10%, bình cần được kiểm tra và xử lý rò rỉ khí. Các mẫu bình CO₂ tiêu chuẩn gồm có bình CO₂ 3kg MT3 và bình CO₂ 5kg MT5 83MEC.
- Khảo sát và trang bị đồng bộ các phương tiện chữa cháy tại danh mục bình chữa cháy PCCC Hoa Mai để đảm bảo an toàn cho cơ sở.
6. Thông tin liên hệ tư vấn trang bị thiết bị PCCC
Bạn cần tư vấn chi tiết về việc bố trí loại bình chữa cháy phù hợp với quy mô diện tích gia đình, văn phòng hay cơ sở kinh doanh theo đúng tiêu chuẩn an toàn PCCC? Hãy liên hệ với PCCC Hoa Mai để được hướng dẫn cụ thể:
- Hotline doanh nghiệp: 0983 074 114
- Zalo OA: PCCC Hoa Mai Official
- Địa chỉ: Số 96, Đường số 51, Phường An Hội Tây, Thành phố Hồ Chí Minh.
(Lưu ý: Trong mọi trường hợp khẩn cấp khi đám cháy bùng phát vượt tầm kiểm soát của bình xách tay, hãy lập tức di tản an toàn và gọi ngay đầu số khẩn cấp quốc gia 114 để lực lượng Cảnh sát PCCC & CNCH kịp thời ứng cứu).
