Cách kiểm tra đồng hồ áp suất bình chữa cháy bột và nhận biết thời điểm cần nạp sạc

Khi trang bị bình chữa cháy bột (loại bột ABC hoặc BC) tại gia đình, văn phòng hay nhà xưởng, việc quan sát đồng hồ áp kế gắn tại cụm van là cách nhanh nhất và trực quan nhất để xác định bình còn khả năng hoạt động hay không. Nhiều trường hợp thực tế khi xảy ra sự cố cháy, người dùng bóp cò nhưng bột không phun ra được do bình đã bị tụt áp suất từ trước mà không được kiểm tra, phát hiện kịp thời.

Bài viết này hướng dẫn bạn cách đọc chính xác ý nghĩa 3 vùng màu trên đồng hồ áp suất, quy trình 4 bước kiểm tra định kỳ theo tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN 7435-1 (ISO 11602-1) và các thời điểm bắt buộc phải mang bình đi nạp sạc, bảo dưỡng lại.

Ý nghĩa 3 vùng màu trên đồng hồ áp suất bình chữa cháy bột

Khác với bình chữa cháy khí CO₂ (loại bình không có đồng hồ, kiểm tra bằng phương pháp cân trọng lượng), tất cả các mẫu bình chữa cháy dạng bột xách tay và xe đẩy đều được trang bị một đồng hồ áp kế mini gắn ngay cổ van. Đồng hồ này đo áp suất của khí đẩy (thường là khí Nitơ N₂) nén bên trong thân bình.

Mặt đồng hồ áp kế được chia thành 3 dải màu rõ rệt, tương ứng với 3 trạng thái áp lực khí đẩy:

1. Vùng màu xanh (Green Zone) – Áp suất đạt chuẩn, sẵn sàng hoạt động

Khi kim chỉ nằm trong dải màu xanh, áp suất bên trong bình đang ở mức tiêu chuẩn làm việc (dao động trong khoảng 1,2 đến 1,4 MPa tùy quy cách từng nhà sản xuất). Ở trạng thái này, khí nén bên trong đủ lực để đẩy toàn bộ lượng bột chữa cháy ra ngoài với tầm phun xa hiệu quả khi bóp cò. Bình hoàn toàn đạt yêu cầu an toàn và sẵn sàng sử dụng khi có sự cố cháy phát sinh.

2. Vùng màu đỏ (Red Zone) – Thiếu áp, tụt khí đẩy (Bắt buộc nạp sạc lại)

Nếu kim chỉ lệch về phía bên trái (vùng màu đỏ), điều đó chứng minh áp suất khí đẩy bên trong đã bị giảm hoặc mất hoàn toàn. Nguyên nhân thường do:

• Gioăng cao su đệm tại cụm van bị lão hóa sau thời gian dài dẫn đến rò rỉ khí chậm.
• Bình đã từng bị bóp nhẹ cò thử hoặc chốt hãm bị va chạm làm hở van xả khí.
• Bình đã qua sử dụng dập lửa nhưng chưa được mang đi nạp sạc lại.

Cảnh báo quan trọng: Khi kim đã ở vạch đỏ, dù lượng bột bên trong bình vẫn còn nguyên thì bình cũng không thể phun bột ra ngoài được nữa. Cần đưa bình đến các đơn vị PCCC chuyên trách để kiểm tra van, thay gioăng và nạp sạc lại ngay lập tức.

3. Vùng màu vàng (Yellow Zone) – Quá áp, tăng áp bất thường

Khi kim chỉ lệch về phía bên phải (vùng màu vàng), áp suất bên trong bình đang vượt quá ngưỡng áp suất làm việc tiêu chuẩn. Tình trạng này đa phần xảy ra do yếu tố môi trường: bình đặt ở nơi có nhiệt độ quá cao, bị nắng chiếu trực tiếp qua cửa kính, đặt sát mái tôn hoặc gần nguồn nhiệt sinh nhiệt lớn (như lò hơi, máy móc công nghiệp), làm thể tích khí Nitơ bên trong giãn nở mạnh.

Khi phát hiện kim ở vạch vàng, bạn cần lập tức di chuyển bình đến khu vực râm mát, thoáng khí. Nếu sau khi hạ nhiệt độ mà kim đồng hồ vẫn không trở về vùng xanh, cần liên hệ kỹ thuật kiểm tra xả bớt áp để tránh nguy cơ mất an toàn.

Quy trình 4 bước kiểm tra nhanh bình chữa cháy bột định kỳ

Theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7435-2 (ISO 11602-2), người chịu trách nhiệm quản lý an toàn PCCC tại cơ sở hoặc hộ gia đình nên thực hiện tự kiểm tra ngoại quan bình định kỳ mỗi tháng một lần theo 4 bước sau:

1. Kiểm tra mặt đồng hồ áp suất: Đứng đối diện và nhìn thẳng vào mặt kính ở khoảng cách 20 – 30 cm. Dùng ngón tay gõ nhẹ vào mặt kính đồng hồ để loại trừ trường hợp kim bị kẹt cơ học. Kim phải dao động nhẹ rồi ổn định chắc chắn trong vùng xanh.
2. Kiểm tra chốt hãm an toàn và dây niêm chì: Chốt an toàn (thanh kim loại xuyên qua tay xách và mỏ vịt) cùng dây kẹp chì nhựa/chì phải còn nguyên vẹn. Nếu mất chốt hoặc dây chì bị đứt, rất có thể bình đã bị ai đó vô tình bóp xả hoặc nghịch phá.
3. Kiểm tra dây loa và vòi phun: Vuốt dọc ống dẫn cao su xem có dấu hiệu rạn nứt, giòn gãy hay rách thủng không. Nhìn vào đầu loa phun để bảo đảm không bị đất cát, bụi bẩn hoặc côn trùng làm tổ bít kín đường thoát của bột.
4. Kiểm tra ngoại quan thân vỏ và tem kiểm định: Thân vỏ bình phải nguyên vẹn, lớp sơn đỏ còn tốt, không bị rỉ sét ăn mòn hoặc móp méo do va đập mạnh. Kiểm tra tem kiểm định của Cục Cảnh sát PCCC & CNCH hoặc tem bảo dưỡng dán trên thân bình để bảo đảm bình còn trong hạn chu kỳ sử dụng.

Chu kỳ kiểm tra và nạp sạc bình chữa cháy theo quy định

Rất nhiều người lầm tưởng bình chữa cháy mua về nếu không dùng tới thì có thể để mãi mãi. Trên thực tế, bột chữa cháy và khí nén bên trong đều có thời hạn suy hao theo thời gian:

• Kiểm tra ngoại quan định kỳ: Thực hiện tối thiểu 30 ngày/lần tại các cơ sở, cơ quan, nhà xưởng và nhà ở.
• Bình chữa cháy mới xuất xưởng: Thời hạn kiểm tra và bảo dưỡng toàn diện lần đầu thường là 12 tháng kể từ ngày sản xuất/kiểm định.
• Bình chữa cháy đã qua nạp sạc lại: Thời hạn kiểm tra định kỳ và nạp sạc tiếp theo là 06 tháng/lần để bảo đảm chất lượng bột và độ kín khít của gioăng van.
• Ngay sau khi đã sử dụng: Bất kể chỉ bóp thử trong vòng 1 giây hay đã xịt dập tắt đám cháy nhỏ, bắt buộc phải đưa bình đi nạp sạc lại ngay lập tức. Sau khi bóp cò, bột mịn sẽ bám vào khe hở của gioăng van cao su, khiến khí đẩy N₂ rò rỉ dần và mất sạch áp lực sau vài ngày.

Những lưu ý bảo quản bình chữa cháy bột tránh tụt áp ngoài ý muốn

Để bình chữa cháy bột luôn duy trì áp suất ổn định và đạt tuổi thọ cao nhất, bạn nên lưu ý các điều kiện bảo quản sau:

• Bố trí đúng vị trí: Đặt bình ở nơi khô ráo, thoáng mát, dễ nhìn thấy và thuận tiện lấy khi có sự cố. Tránh để bình trực tiếp dưới nền đất ẩm ướt; nên sử dụng kệ để bình chữa cháy đơn, kệ đôi hoặc treo trên giá đỡ chuyên dụng theo đúng tiêu chuẩn khoảng cách quy định.
• Tránh nhiệt độ cao: Không để bình ở nơi có ánh nắng gắt chiếu trực tiếp cả ngày hoặc đặt cạnh các thiết bị tỏa nhiệt lớn nhằm tránh hiện tượng tăng áp suất quá mức ở dải màu vàng.
• Đảo bình chống vón cục: Định kỳ vài tháng một lần khi đi kiểm tra kim đồng hồ, bạn nên nhấc bình lên và lật úp ngược lại 1 – 2 lần. Thao tác đơn giản này giúp khối bột mịn bên trong bình chuyển động, tránh hiện tượng bột bị nén chặt và vón cục dưới đáy bình sau thời gian dài đứng yên.

Nếu bạn đang quản lý cơ sở, nhà xưởng cần kiểm tra áp suất, bảo dưỡng, nạp sạc lại bình chữa cháy bột hoặc trang bị mới các dòng bình chữa cháy Tomoken, 83MEC chính hãng có tem kiểm định, có thể trao đổi với PCCC Hoa Mai qua hotline 0983 074 114 để được hỗ trợ cụ thể theo đúng nhu cầu thực tế của công trình.